امروز: دوشنبه, ۱۲ خرداد ۱۳۹۹ - 01 June 2020

آخرین اخبار

اخبار برگزیده

کد خبر: 181911
تاریخ انتشار: سه شنبه, ۲۶ بهمن ۱۳۹۵ ۱۳:۵۸
اختصاصی هشدارنیوز/

آیا می‌توان از خودروسازان خسارت معنوی گرفت؟

به گزارش هشدارنیوز شاید شما هم شنیده باشید که یک زن آلمانی در ترکیه بخاطر شنیدن صدای اذان خواستار پرداخت خسارت شد. یا در مورد دیگر در خبرها امده است:

مرد که در جنوب فرانسه زندگی کرده خواستار دریافت غرامت 45 میلیون یورویی از اوبر (تاکسی سرویس آنلاین) شده و می گوید به پایان رسیدن زندگی مشترکش با همسرش تقصیر اوبر است.

ظاهرا یک نقص فنی در برنامه اوبر موجب شده تا جزییات مربوط به استفاده این شهروند فرانسوی از یک تاکسی برای رفتن به یک مقصد در اختیار همسرش قرار بگیرد و همین امر موجب شک وی به همسرش و طلاق گرفتن گردیده است.

اما آیا در ایران نیز شما می توانید بخاطر بوق های ناهنجار تاکسی و موتورسیکلت، شوخی ترسناک یک فرد، و یا مسائلی همچون مورد اوبر شکایت کرده و خسارت دریفات کنید.

در موارد زیر به بررسی قوانین کشورمان برای جبران خسارت معنوی پرداختیم که نشان می دهد در قانون اساسی، قانون مجازات اسلامی و ایین دادرسی کیفری ایران دریافت خسارت معنوی حق هر ایرانی است اما تبدیل این خسارت به پول تا حالا امکان پذیر نبوده و کمتر قاضی و دادگاهی تا حالا اقدام به چنین حکمی کرده است. این موارد در ادامه آمده است:

  الف) خسارت معنوی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران:

  در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به صراحت از ضرر و زیان معنوی و لزوم جبران آن نام برده شده است. در اصل یکصد و هفتاد و یکم چنین آمده است:

 «هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضع یا در حکم یا در تطبیق حکم بر مورد خاص، ضرر ما دی یا معنوی متوجه کسی گردد، در صورت تقصیر، مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر این صورت خسارت به وسیلة دولت جبران می‌شود، در هر حال از متهم اعاده حیثیت می‌شود.»

  ب ) خسارت معنوی در آئین دادرسی کیفری:

 قانون آئین دادرسی کیفری موضوعه (1378) و قانون آئین دادرسی کیفری 1290 به جبران ضرر و زیان معنوی پرداخته اند.

در دو قانون ذکر شده مواردی وجود دارد که ماده 9 قانون 1378 این گونه تدوین یافته است:

«شخصی که از وقوع جرمی متحمل ضرر و زیان شده و یا حقی از قبیل قصاص و قذف پیدا کرده و آن را مطالبه می‌کند، مدعی خصوصی و شاکی نامیده می‌شود. ضرر و زیان قابل مطالبه به شرح ذیل می‌باشد.

1-ضرر رو زیان‌های مادی که درنتیجه جرم حاصل شده است.


2-منافعی که ممکن‌الحصول بوده و در اثر ارتکاب جرم، مدعی خصوصی از آن محروم و متضرر می‌شود.

ج ) خسارت معنوی در قانون مجازات اسلامی:

  در قانون مجازات اسلامی، نص صریحی که دلالت بر تجویز مطالبه ضرر و زیان معنوی وجود ندارد ولی می‌توان بعضی موارد را تفسیر به ضرر و زیان معنوی کرد. به عنوان مثال راجع به ارش البکاره بحث شده است که این را می‌توان به نوعی خسارت معنوی دانست چرا که به حیثیت و آبروی وی لطمه وارد شده است. مطابق ماده 441 این قانون، «از بین بردن بکارت دختر با انگشت که باعث شود او نتواند ادرار را ضبط کند، علاوه بر دیه کامل زن، مهرالمثل نیز دارد.» در این قانون موارد دیگری نیز می‌توان یافت که در آن‌ها، ورود ضرر معنوی به اشخاص به رسمیت شناخته شده است. از جمله ماده 58 قانون مجازات اسلامی، مطابق این ماده، «هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در تطبیق حکم بر مورد خاص، ضرر مادی یا معنوی متوجه کسی گردد، در مورد ضرر مادی، مرتکب در صورت تقصیر، مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر این صورت خسارت به وسیلة دولت جبران می‌شود و در موارد ضرر معنوی، چنانچه تقصیر یا اشتباه قاضی، موجب هتک حیثیت از کسی گردد باید نسبت به اعاده حیثیت او اقدام شود.»

د) خسارت معنوی در قانون مسوولیت مدنی :

  علی‌رغم اینکه در قوانین مورد اشاره، به طور صریح، مطالبه و امکان مطالبه ضرر و زیان معنوی مورد اشاره قرار نگرفته بود، اما مطابق قانون مسوولیت مدنی مصوب 1339، متضرر از جرم می‌تواند از محکمة جزا، محکومیت مجرم را به جبران ضرر و زیان معنوی خویش بخواهد. ذیلاً به ذکر موادی از قانون مذکور که در آن‌ها از خسارت معنوی نام برده شده است، می‌پردازیم.

 ماده 1- «هر کسی بدون مجوز قانونی عمداً یا در نتیجه‌ بی‌احتیاطی به جان یا سلامتی یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجاری یا به هر حق دیگری که به موجب قانون برای افراد ایجاد گردیده، لطمه‌ای وارد نماید که موجب ضرر مادی یا معنوی دیگری شود، مسوول جبران خسارت ناشی از عمل خود می‌باشد.»

 ماده 2- «در موردی که عمل وارد کننده زیان موجب خسارت مادی یا معنوی زیان دیده شده باشد، دادگاه بعد از رسیدگی و ثبوت امر، او را به جبران خسارت مزبور محکوم می‌نماید و چنانچه عمل وارد کننده زیان موجب یکی از خسارات مزبور باشد، دادگاه او را به جبران همان نوع خساراتی که وارد نموده محکوم خواهد نمود.»

 ماده 8- «کسی که در اثر تصدیقات یا انتشارات مخالف واقع به حیثیت و اعتبارات و موقعیت دیگری زیان وارد آورده مسوول جبران آن است. شخصی که در اثر انتشارات مزبور با سایر وسایل مختلف یا حسن نیت مشتریانش کم و یا در معرض از بین رفتن باشد، می‌تواند موقوف شدن عملیات مزبور را خواسته و در صورت اثبات تقصیر زیان وارده را از  وارد کننده مطالبه نماید.»

ماده 9- «دختری که در اثر اعمال حیله یا تهدید و یا سوء استفاده از زیردست بودن حاضر برای همخوابگی نامشروع شده، می‌تواند از مرتکب علاوه بر زیان مادی، زیان معنوی مطالبه نماید.»

 ماده 10- «کسی که به حیثیت و اعتبارات شخصی یا خانوادگی او لطمه وارد می‌شود، می‌تواند از کسی که لطمه وارد آورده است، جبران زیان مادی و معنوی خود را بخواهد. هرگاه اهمیت زیان و نوع تقصیر ایجاب نماید، دادگاه می‌تواند در صورت اثبات تقصیر، علاوه بر صدور حکم به خسارت مالی، حکم به زیان از طریق دیگر از قبیل الزام به عذرخواهی و درج حکم در جراید و امثال آن نماید.»

علاوه موارد بالا، در سایر قوانین نیز خسارت معنوی جسته و گریخته مطالبی وجود دارد. 

نتیجه گیری:

بنا بر آنچه در مباحث پیشین گفتیم، بدون تردید می‌توان گفت که هم در شرع و هم در قوانین موضوعة فعلی جمهوری اسلامی ایران امکان ورود ضرر و زیان معنوی به رسمیت شناخته شده است

اما نکته مهم، قابلیت یا عدم قابلیت تقویم ضرر و زیان معنوی است. چرا که ضرر و زیان معنوی عینی و ملموس نبوده، بلکه لطمه‌ای است به اعتبار، حیثیت، موقعیت شغلی، اجتماعی فرد و .... بنابراین، سؤالی که مطرح می‌شود این است که چگونه می‌توان به عنوان مثال لطمه‌ای که به آبروی یک فرد وارد شده را با پول و دیگر چیزهای مادی تقویم کرد؟ شاید به همین خاطر با شد که علی‌رغم پذیرش ضرر و زیان معنوی و امکان مطالبة آن در قوانین، محاکم در بسیاری از موارد از صدور حکم مبنی بر جبران این نوع ضرر خودداری می‌کنند، که این اقدام محاکم تا حدودی می‌تواند موجه باشد.

حال می توان گفت اگر پرداخت خسارت معنوی در ایران اجرا می شد مردم می توانستند بخاطر کیفیت پایین خودروهای از شرکت های خودروسازی دریافت خسارات کنند. خساراتی که موجب بی خانمانی هزاران خانواده شده است می توانست موضوع همین قانون باشد و شهروندان ایرانی بتوانند از دو خودروساز غرامت دریافت کنند. 



+ 4
I_DONT_LIKE_IT - 2

بازدید: 729

تعداد نظرات: 0
منتشر نشده: 0

کد امنیتی
کد جدید